Hoe scholen contact leggen met allochtone ouders
Hoe vergroten we het succes van onze leerlingen in de samenleving? Hoe gaan we verzuim en schooluitval tegen? Twee vmbo-scholen in Rotterdam met overwegend allochtone leerlingen hebben een verschillend antwoord, maar in beide gevallen was van meet af aan duidelijk dat ouders meer bij school betrokken moesten worden.

Belang van sociale ontwikkeling
De G.K. van Hogendorp, een kleine vmboschool in Delfshaven, heeft de stellige overtuiging dat veel aandacht voor de sociale ontwikkeling van leerlingen ervoor zorgt dat ze beter in hun vel zitten en hun cognitieve prestaties verbeteren. Tien jaar geleden kwam een docente afkomstig uit het basisonderwijs met het idee om met een eerste klas huisbezoeken uit te proberen. Voor haar was het tevens haar afstudeerproject sociologie. Haar stelling: huisbezoeken leiden tot een betere sociale ontwikkeling. Wat begon als een pilot is inmiddels een succesvolle praktijk, vertelt brede schoolcoördinator en docent lichamelijke oefening Arno Tavenier.
´Niet alle mentoren waren meteen enthousiast, maar zagen gaandeweg de voordelen. Wanneer de taal een barrière vormt of iemand zich niet veilig voelt, gaat er iemand mee vanuit een organisatie van de betreffende bevolkingsgroep. Dat werkt goed en verhoogt de kwaliteit van het gesprek. Ouders, maar ook de leerlingen, waren van begin af aan enthousiast. Zij waarderen het dat de school zoveel aandacht heeft en hebben als vanzelfsprekend veel respect voor de docenten die gastvrij worden ontvangen. Het hoofddoel is het ontwikkelen van een band tussen de mentor en de ouders zodat je makkelijker een gesprek hebt als het niet goed gaat, maar ook als er iets positiefs te melden is. Onze ervaring is dat ouders ook makkelijker contact zoeken met school. De huisbezoeken worden vanaf zeven weken na de start van het schooljaar afgelegd en duren vaak twee uur. Een leerling houdt twee jaar dezelfde mentor. De mentor in klas drie heeft de keuze of hij het kennismakingsgesprek op school of een huisbezoek doet. Een tweede doelstelling is natuurlijk om met de ouders in gesprek te komen over de sociale ontwikkeling van hun kind. Dat doen we aan de hand van een vragenformulier en onze eerste observaties. We lopen de vragenlijst af en vullen die samen in en spreken met de ouders en leerling ook twee ontwikkelingsdoelen af. Op het einde van het jaar wordt de vragenlijst opnieuw ingevuld en gekeken of doelen gehaald zijn,´ aldus Tavenier.

Tavenier benadrukt dat de goede schoolprestaties en het lage verzuim van het G.K. Hogendorp nu het gevolg zijn van een beleidsmix waarvan de huisbezoeken een onderdeel vormen. De school werkt met kerndocenten, dat wil zeggen dat de mentor 50% van de lessen verzorgt; het is een school met duidelijke regels en een uitgebreid zorgsysteem.

Aansluiten bij leefwereld ouders
Het Melanchthon is een grote christelijke scholengemeenschap voor voortgezet onderwijs met drie kleine vmbo-vestigingen in Rotterdam. De resultaten van deze vestigingen konden beter en de ouderbetrokkenheid van de overwegend allochtone ouders was laag. Gelukkig had het Melanchthon een specialist in huis die zo’n tien jaar geleden voorstelde om met school-ouder contactpersonen (hierna: SOCP) te gaan werken om in eerste instantie de culturele verschillen zoveel mogelijk te overbruggen. Het zijn medewerkers die zelf afkomstig zijn uit de verschillende bevolkingsgroepen (Turks, Marokkaans en Kaapverdisch). Ze zijn HBO opgeleid, spreken de taal en kennen de gewoonten van hun bevolkingsgroep, vertelt sectordirecteur Han Hordijk.
´Je kunt wel willen vertrekken vanuit je Nederlandse normen, maar dan kom je vaak geen stap verder. Ons doel is om onze leerlingen goed voorbereid de samenleving in te leiden. Ouders kunnen daarin veel betekenen, maar dan moeten ze wel naar school komen als het nodig is. Spreken ze slecht Nederlands, dan is dat voor ons geen probleem. Het gaat om het succes van de leerling. Val bij een gesprek ook nooit met de deur in huis, dan bereik je niets. We proberen dus aan te sluiten bij de cultuur van de ouders. Zo zoeken we altijd telefonisch contact, want een brief werkt niet. De SCOP wordt altijd betrokken bij een oudergesprek op school, dus niet alleen als de taal een probleem is. Het signaal dat naar ouders uitgaat, is dat het dan ook echt belangrijk is naar school te komen. De SCOP leert de ouders en leerling in de loop van de tijd goed kennen. Hij adviseert de school, de ouders en de leerling en neemt ook zelf initiatief. Als het nodig is, leggen mentoren huisbezoeken af. Soms gaat de SCOP dan ook mee. Om de ouders meteen de weg naar de school te wijzen komen alle ouders en leerlingen in de eerste schoolweek naar school voor een persoonlijk jaaropeningsgesprek van een half uur met de mentor. Alle ouders komen dan ook echt opdraven en dat is prima voor de verhoudingen.´

Om de cultuur en godsdienst van de ouders en leerlingen beter te begrijpen organiseert het Melanchton ook activiteiten, zoals een iftarmaaltijd tijdens de Ramadanmaand. Ook hierbij hebben de ouders een rol. De school organiseert cursussen voor ouders, vaders of moeders over opvoeding en onderwijs, vertelt Hordijk. ´Er is nog steeds een groot verschil tussen de leefwereld van de ouders, hun opvattingen over opvoeding en de Rotterdamse samenleving. De leerlingen hebben daar last van. Onze omgeving vindt soms dat we ver gaan in ons begrip, maar er is uiteindelijk voor ons maar één ding dat er echt toe doet: het succes van de leerling op school en later in onze samenleving´, zegt Hordijk, ´begrip hebben voor de situatie van ouders staat los van de duidelijke structuur die we de leerlingen bieden. We hebben als school heldere regels. Onze slagingspercentages mogen er inmiddels zijn en op ouderavonden zijn ouders massaal aanwezig. De weg naar de school is gevonden!’

Gerrit-Jan Meulenbeld

School en allochtone ouders:

• Huisbezoeken helpen het contact op te bouwen.
• Neem zo nodig iemand mee op huisbezoek.
• Vergeet in een gesprek even de Nederlandse gewoonten, zoek aansluiting, succes van de leerling staat voorop.
• Val dus nooit met de deur in huis.
• Neem telefonisch contact, niet alleen met een brief.